ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΣΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟΓΕΝΕΣ-ICE AGE.

Σύμφωνα με το IUGS (International Union of Geological Sciences), η περιόδος του τεταρτογενούς ξεκίνησε πριν απο 2,588 εκατομμύρια χρόνια και συνεχίζεται μέχρι σημερα. Το κλίμα σε αυτή την περίοδο έχει μεγάλη σημασία για τους γεωλόγους και όχι μόνο καθώς στο Βόρειο ημισφαίρειο οι αλλαγές ήταν μεγάλες!

Το κλίμα της Γης 55 εκατομμύρια έτη πριν (αρχή του Ηωκαίνου) υπήρξε θερμό, 6-7°C ψηλότερα από σήμερα, και έκτοτε ακολούθησε μια μακροχρόνια τάση μείωσης της θερμοκρασίας. Στα 34 εκατομμύρια έτη πριν δημιουργήθηκαν οι παγετώνες της Ανταρκτικής ενώ 2,6 εκατομμύρια έτη πριν αναπτύχθηκαν και οι παγετώνες του βορείου ημισφαιρίου. Από τότε αρχίζει και η τελευταία γεωλογική περίοδος του Τεταρτογενούς, το λεγόμενο Ice Age!

Το Πλειστόκαινο (1,806-0,0118 εκ. χρόνια) χαρακτηρίζεται κλιματολογικά από εναλλαγές θερμών και ψυχρών περιόδων. Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι γεωλόγοι διέκριναν τέσσερις παγετώδεις περιόδους:

1.Guenz

2.Mindel

3.Riss

4.Wuerm

Στη διάρκεια του Πλειστόκαινου οι πάγοι εξαπλώνονται και συρρικνώνονται τέσσερις φορές στις βορειότερες περιοχές του πλανήτη. 

Στις περιόδους της μεγάλης εξάπλωσής τους, οι πάγοι καταλαμβάνουν εκτάσεις τρεις φορές μεγαλύτερες από ότι σήμερα και το ύψος των παγόβουνων αγγίζει τα 4.000 μέτρα. Σαν αποτέλεσμα η στάθμη της θάλασσας είναι 130 μέτρα περίπου χαμηλότερη από τη σημερινή.

Κατά το Πλειστόκαινο εμφανίζονται και εξαφανίζονται μεγάλα θηλαστικά όπως τα μαμούθ και τα μαστόδοντα καθώς και αιλουροειδή με πελώριους χαυλιόδοντες αλλά και ο γιγάντιος βραδύπους.

 Το Ολόκαινο(0,0118-σήμερα) χαρακτηρίζεται από θερμές κλιματολογικές συνθήκες με άμεσες επιπτώσεις στη χλωρίδα, την πανίδα και συνακόλουθα στην οικονομία και την οικιστική συμπεριφορά των ανθρώπινων ομάδων.

 Το κλίμα υπήρξε μάλλον σταθερό σε όλη την ολόκαινο εποχή. Στήλες πάγου από γεωτρήσεις δείχνουν ότι πριν αρχίσει η εποχή αυτή, σημειώθηκε παγκόσμια θέρμανση μετά το τέλος της πιο πρόσφατης περιόδου παγετώνων, καθώς και διαστήματα ψύξεως, αλλά οι κλιματικές μεταβολές έγιναν πιο τοπικές στην αρχή της.

  Η υψίθερμος περίοδος ήταν ένα διάστημα κατά το οποίο το παγκόσμιο κλίμα έγινε θερμότερο. 

Ωστόσο, αυτή η θέρμανση πιθανώς δεν υπήρξε ομοιόμορφη σε όλη τη Γη. Η υψίθερμος έληξε πριν από περίπου 5.500 χρόνια με τη μετάβαση στη νεοπαγετώδη περίοδο.

Τότε υπήρξε ένα ελαφρώς θερμότερο χρονικό διάστημα από τον 10ο μέχρι τον 14ο αιώνα μ.Χ., γνωστό ως η Μεσαιωνική Θερμή Περίοδος.

  Ακολούθησε η λεγόμενη μικρή εποχή παγετώνων, από τον 13ο ή τον 14ο αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, κατά την οποία σημειώθηκε αξιοσημείωτη ψύξη, παρότι όχι παντού το ίδιο δριμεία όσο σε προηγούμενες εποχές της νεοπαγετώδους.

 Η σημερινή παγκόσμια θέρμανση ίσως έχει ως αποτέλεσμα η Γη να καταστεί θερμότερη από την προηγούμενη μεσοπαγετώδη περίοδο, το Ηέμειο Στάδιο(Eemian Stage), που κορυφώθηκε πριν από περίπου 125.000 χρόνια και υπήρξε θερμότερο από το ολόκαινο ….

Η διακύμανση της θερμοκρασίας κατα το Άνω Πλειστόκαινο-Ολόκαινο.

Σε σύγκριση με τις περιόδους παγετώνων, οι κατοικίσιμες ζώνες έχουν επεκταθεί προς τα βόρεια, φθάνοντας το βορειότερο σημείο τους κατά την υψίθερμο περίοδο. Η μεγαλύτερη υγρασία στις πολικές περιοχές προκάλεσε την εξαφάνιση της στέπας-τούνδρας….

 

ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ; (2)

Πολλές φορές θα έχετε ακούσει τον μετεωρολόγο να λέει ότι έρχεται ένα ψυχρό κύμα απο τη Σιβηρία ή ένα θερμό απο την Αφρική.  Αυτό που εννοεί είναι ότι έρχεται στη χώρα μας μια αέρια μάζα πιο ψυχρή ή πιο θερμή απο αυτή που υπάρχει στη χώρα μας. 

Στην Ελλάδα οι αέριες μάζες που υπάρχουν είναι μέτριας θερμοκρασίας και υγρασίας. Αυτά τα μέτωπα, όπως ονομάζονται στη μετεωρολογία οι αέριες μάζες, είναι υπεύθυνα για βροχωπτώσεις, χιονοπτώσεις, χαλαζοπτώσεις αλλά και για υψηλές θερμοκρασίες με παρουσία υγρασίας που εντείνει το φαινόμενο.

Έτσι δύο από τα πιο συχνά  μέτωπα είναι τα θερμά και τα ψυχρά. Το καθένα συνοδεύεται απο κάποιες συγκεκριμένες ενδείξεισ οι οποίες μας προειδοποιούν για την άφιξη τους!

• ΘΕΡΜΑ ΜΕΤΩΠΑ

Όταν δυο αέριες μάζες, μία θερμή και μία ψυχρή, που βρίσκονται σε επαφή κινούνται έτσι ώστε η θερμή να ακολουθεί την ψυχρή, τότε η επιφάνεια που τις χωρίζει λέγεται θερμή μετωπική επιφάνεια και η τομή της με την επιφάνεια της γης θερμό μέτωπο.

Διέλευση θερμού μετώπου.

Νέφωση: Cirrus, Cirrostratus, Altostratus, Nimbostratus.
Βροχή: κυρίως απο τα Nimbostratus. έχει μέτρια ένταση αλλά μεγάλη διάρκεια και είναι συνεχής. Συνοδεύεται απο ομίχλη. Εκτείνεται αρκετά μπροστά απο το μέτωπο ( 300-600 χιλιόμετα). Αν ο θερμός αέρας είναι αρκετά ασταθής, μπορεί να εμφανιστούν τα καταιγιδοφόρα Cumulonimbus.

Μετεωρολογικός χάρτης με εμφανίσεις των μετώπων.

Φαινόμενα που βλέπει ο παρατηρητής:

Θερμοκρασία: Αυξάνει κατά την άφιξη του μετώπου και αυξάνει απότομα κατά τη διέλευσή του.
Σχετική υγρασία: Αυξάνει διαρκώς.
Άνεμος: η ένταση του αυξάνεται καθώς το μέτωπο πλησιάζει και αλλάζει κατεύθυνση κατα τη διέλευσή του.
Νέφη: κατά σειρα είναι cirrus, cirrostratus που πυκνώνουν και η βάση τους χαμηλώνει και μετατρέπονται Altostratus ενώ κοντά στο μέτωπο γίνονται Nimbostratus/Cumulonimbus.
Υετός: Συνεχής βροχή ή χιόνι με μέτρια ένταση και συνήθως μεγάλη διάρκεια, μόνο όταν εμφανιστούν τα Nimbostratus.
Ορατότητα: μόνο πριν τη βροχή είναι καλή.
 

Το θερμό μέτωπο πλησιάζει...

• ΨΥΧΡΑ ΜΕΤΩΠΑ

Όταν δυο αέριες μάζες, μία θερμή και μία ψυχρή, που βρίσκονται σε επαφή κινούνται έτσι ώστε η ψυχρή να ακολουθεί τη θερμή, τότε η επιφάνεια που τις χωρίζει λέγεται ψυχρή  μετωπική επιφάνεια και η τομή της με την επιφάνεια της γης ψυχρό μέτωπο.

Διέλευση ψυχρού μετώπου.

Νέφωση: Altocomulus ,Altostratus, Cumulus, Cumulonimbus.
Βροχή: ραγδαίες διαλείπουσες βροχές πολλές φορές απο καταιγίδες και χαλάζι. 

Μετεωρολογικός χάρτης με εμφανίσεις μετώπων.

Φαινόμενα που βλέπει ο παρατηρητής:

Θερμοκρασία: ελλατώνεται στον τομέα της βροχής και κατά τη διέλευση του μετώπου μειώνεται απότομα.
Σχετική υγρασία: ελλατώνεται γρήγορα.
Άνεμος: η ένταση του αυξάνεται καθώς το μέτωπο πλησιάζει και αλλάζει διεύθυνση απότομα κατα τη διέλευσή του.
Νέφη: καθώς πλησιάζει το μέτωπο Altocomulu Altostratus. έπειτα απο ογκώδη
Cumulus, Cumulonimbus. Μετά τη διέλευση ακολουθεί αίθριος καιρός με Cumulus.
Υετός: στην αρχή λίγη βροχή που συνοδεύεται από καταιγίδες. κατά τη διέλευση του μετώπου γίνεται πολύ ισχυρή με μικρή διάρκεια.
Ορατότητα: στην αρχή είναι ασθενής και μετά τη διέλευση βελριώνεται.

Διέλευση ψυχρού μετώπου.

ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ; (1)

Η μετεωρολογία είναι μια απο τις ειδικεύσεις της Γεωλογίας όσο πρωτόγνωρο και αν ακούγεται αυτό!

Οι περισσότεροι απο μας όταν ακούμε τη λεξη μετεωρολογία η πρώτη ερώτηση που μας έρχεται στο μυαλό είναι: θα βρέξει σήμερα;. Με τη βοήθεια κάποιων απλών σημαδιών και την ερμηνεία αυτών, ο καθένας μπορεί να είναι σχεδόν σίγουρος αν θα βρέξει τις επόμενες ώρες για παράδειγμα.
Ένα τέτοιο σημάδι έιναι τα σύννεφα, και συγκεκριμένα το σχήμα, το χρώμα αλλά όλα αυτά σε συνδυασμό με κάποια άλλα σημάδια τα οποία όλοι βλέπουμε αλλά ελάχιστοι τα προσέχουμε....

Τα σύννεφα δεν είναι τίποτα άλλο απο σταγονίδια νερού σε συμπηκνωμένη μορφή στην ατμόσφαιρα.  
Για να γίνουν βροχή, τα σταγονίδια αυτά πρέπει να ψυχθούν. 4 μηχανισμοί συμβάλλουν σε αυτή τη διαδικασία:

1. Μίξη της μάζας αυτής με ψυχρότερη.
2. Ψύξη λόγω ακτινοβολίας του εδάφους. (θυμηθείτε τι βλέπουμε το πρωί μετά απο ξαστεριά).
3. Ψύξη λόγω μεταφοράς σε ψυχρότερες επιφάνειες, είτε έδαφος είτε υδάτινη επιφάνεια.
4.  Αδιαβατική ψύξη λόγω ανοδικών κινήσεων στην ατμόσφαιρα (είναι ο κυριότερος μηχανισμός που δίνει μεγάλης έντασης βροχοπτώσεις).

Τα νέφη έχουν ονομασίες που τους δίνουμε με βάση κάποια χαρακτηριστικά τους. Κάθε νέφος έχει συγκεκριμένες και διαφορετικές ιδιότητες απο τα άλλα. Όμως δεν δίνουν όλα τα νέφη βροχοπτώσεις. Γι' αυτό απαιτείται πολύ καλή παρατηρικότητα και καλή γνώση των χαρακτηριστικών τους. 

• Στην κατηγορία των υψηλών νεφών(πάνω απο 6000 μέτρα) ανήκουν τρία είδη που αποτελούνται απο παγοκρυστάλλους αλλά δεν δίνουν βροχοπτώσεις.

1. Cirrus ή Θύσανοι

Σύννεφα  λεπτά, λευκά, με ινώδη και μεταξώδη όψη. Μορφή φτερών, λοφίων ,άγκιστρων κ.ά. Συνήθως διασπαρμένα ή ακανόνιστα στον ουρανό. Πριν την ανατολή και τη δύση παίρνουν το χαρακτηριστικό κόκκινο ή χρυσαφί χρώμα.

Τα σύννεφα cirrus.

        2. Cirrostartus ή Θυσανοστρώματα

Λεπτό και λευκό πέπλο, με ινώδη μορφή που καλύπτει μέρος ή όλο τον ουρανό.

Τα σύννεφα cirrostratus

Το φαινόμενο της άλως που δημιουργείται λόγω της διάχυσης που σχετίζεται μόνο με αυτά τα σύννεφα.

        3. Cirrocumulus ή Θυσανοσωρείτες

Πολυάριθμες σφαίρες χωρίς σκιές σε ομάδες ή σειρές, κυματοειδείς σχηματισμοί.

Τα σύννεφα cirrocumulus

     

• Στην κατηγορία των μέσων νεφών(μεταξύ 2000 και 6000 μέτρα) ανήκουν δύο είδη:

          1. Altostratus ή Υψιστρώματα

Πυκνό γκρίζο πέπλο, καλύπτει μέρος ή όλο τον ουρανό. Όταν δεν είναι πυκνό, η σελήνη και ο ήλιος διακρίνονται αμυδρά.
Αποτελούνται από υδροσταγονίδια και παγοκρυστάλλους και δίνουν  παρατεταμένες βροχές ή χιόνια.

Τα σύννεφα altostratus

         2. Altocumulus ή Υψισωρείτες

Πολυάριθμες σφαίρες με ή χωρίς σκιές σε ομάδες ή σειρές. Οι σφαίρες είναι λευκές ή γκρίζες μεγαλύτερες απο τα cirrocumulus. Αποτελούνται απο υδροσταγονίδια.

Τα σύννεφα altocumulus

•  Στην κατηγορία των κατώτερων νεφών(κάτω απο 2000 μέτρα) ανήκουν τρία είδη που φτάνουν μέχρι το έδαφος και δίνουν βροχοπτώσεις, χιονοπτώσεις, χαλαζοπτώσεις.

      

       1. Stratus ή Στρώματα

 Ομοειδή  νεφελώδη στρώματα,ανάλογα με την ομίχλη. Παρατηρούνται τη ψυχρή περίοδο στις πλαγιές των βουνών. Πολλές φορές ακολουθεί ασθενής βροχή ψεκάδων(ψιχάλες). Αποτελούνται απο υδροσταγονίδια.

Σύννεφα  Stratus

        2. Stratocumulus ή Στρωματοσωρείτες

Στρώματα σφαιρικών ή κυλινδρικών νεφών γκρίζου χρώματος με σκοτεινά τμήματα σε σειρές ή ομάδες. Πολύ πυκνό ή αφήνει να φαίνονται κομμάτια του ουρανού. Αποτελούνται απο υδροσταγονίδια και παγοκρυστάλλους και συνοδεύονται απο  βροχόπτωση ή χιονόπτωση ασθενούς έντασης.

Τα σύννεφα stratocumulus.

        3. Nimbostratus ή Μελανοστρώματα

Χαμηλό εκτεταμένο άμορφο νεφικό στρώμα με σκοτεινό γκρίζο χρώμα. Τα πιο βροχοφόρα νέφη μικρής έντασης και μεγάλης διάρκειας.

Τα σύννεφα Nimbostratus

•  Στην κατηγορία των νεφών κατακόρυφης ανάπτυξης(περίπου 500 μέτρα κατώτερο ύψος) ανήκουν δύο είδη που φτάνουν μέχρι και τα 6000 μέτρα και δίνουν τα πιο έντονα φαινόμενα.

      1. Cumulus ή Σωρείτες


Πυκνά με κατακόρυφη ανάπτυξη που εμφανίζονται σαν σωροί απο βαμβάκι. Η κορυφή τους σχηματίζει θόλο ενώ η βάση τους είναι επίπεδη και ομαλή. Χρώμα υπόλευκο ή γκρίζο ενώ λάμουν έντονα με το φως του ήλιου. Αποτελούνται απο υδροσταγονίδια και όταν αναπτυχθούν σε ύψος δίνουν έντονες διαλείπουσες βροχές.

Τα σύννεφα cumulus

      2. Cumulonimbus ή Σωρειτομελανίες


Έχουν πολύ μεγάλο όγκο και μεγάλη κατακόρυφη ανάπτυξη. Παίρνουν μορφή πύργων ή βουνών και η πάνω τους επιφάνεια παίρνει τη μορφή αμονιού(φαίνεται η φορά του ανέμου).  Έχουν μεγάλα ηλεκτρικά φορτία, είναι τα πιο καταιγιδοφόρα και δίνουν ραγδαίες βροχές και διαλείπουσες με χαλάζι.

Τα σύννεφα cumulonimbus

Σε επόμενη ανάρτηση θα γίνει ερμηνεία των μετώπων όπως ονομάζονται στη Μετεωρολογία τα οποία ουσιαστικα μας δίνουν ενδείξεις για επερχόμενες καταιγίδες, βροχές κτλ.